suncokret

Organska poljoprivreda

OSNOVI ORGANSKE BILJNE PROIZVODNJE (10)

 

Autori: Prof. dr Mirjana Milošević i Slobodan Teofanov

 

TRŽIŠTE ORGANSKIH PROIZVODA

Marketing organskih proizvoda

Marketing je opšti izraz koji se koristi za opisivanje svih postupaka koji su uključeni u razne aktivnosti prenosa robe i usluga od proizvođača do potrošača. Pored oglašavanja i prodajne promocije, marketing obuhvata razvoj proizvoda, pakovanje, kanale distribucije, cene i mnoge druge činioce. Preduzetnik može proizvesti dobar proizvod uz korišćenje najsavremenijih metoda proizvodnje, ali svi napori će biti uzaludni ako nisu u stanju da zainteresuju potrošača i proizvod prodaju.

U velikom broju tržišno razvijenih zemalja, gde su upravo negativni efekti snažnog ekonomskog razvoja najizraženiji, sa svim prisutnim negativnostima koje se odnose pre svega na životnu sredinu, tražnja za organskim poljoprivrednim proizvodima je u stalnom rastu. Promet ove vrste proizvoda se na svetskom nivou kreće u obimu od oko 40 milijardi US dolara. Pri tome najznačajnija tržišta su SAD i Kanada (promet oko 17 milijardi dolara), Evropa (promet oko 16 milijardi dolara) i Jugoistočna Azija (pre svega Japan oko 5 milijardi dolara). Stopa rasta tražnje i potrošnje organske hrane u SAD je u poslednjih šest godina neprekidno na nivou od oko 15% godišnje, dok uobičajeni prehrambeni proizvodi nemaju nikakvu stopu rasta52.

Prodaja proizvoda poreklom iz organske proizvodnje u Srbiji nije ni malo jednostavna. Pre svega ne postoji razvijeno tržište ovih proizvoda jer je proizvodnja relativno nova, i proizvodi se nude u malim količinama, bez ostvarenog kontinuiteta u ponudi. Drugo, svest potrošača je još uvek na veoma niskom nivou, što se tiče hrane poreklom iz organske proizvodnje, da bi mogli prihvatiti proizvod koji je skuplji, bez obzira na njegov kvalitet. Nije stvorena ciljana grupa potrošača, niti je razvijen određen način propagiranja proizvoda.

Najveći deo proizvoda iz organske proizvodnje iz Srbije se izvozi na strana tržišta i to kao sirovina ili poluprerađeni proizvod. To je veoma negativno sa stanovišta ostvarivanja profita, odnosno ekonomičnosti same proizvodnje. Ako se zna da su proizvodi poreklom iz organske proizvodnje sertifikovani, znači da su bili u sistemu kontrolisane proizvodnje i da se takva proizvodnja i kontrola naknadno plaćaju, onda bi krajnji stepen prerade, odnosno postizanje dodate vrednosti bilo pravo rešenje za proizvode iz organske proizvodnje.

Formiranje centara organske proizvodnje u Selenči, Svilajncu, Valjevu i Leskovcu u Srbiji, imao je za cilj stalnu edukaciju poljoprivrednih proizvođača. Specijalizovani Centri za ratarsko-povrtarsku proizvodnju, stočarsku proizvodnju, voćarsku proizvodnju i sakupljanje proizvoda prirode, trebalo bi da kreiraju vođenje poslovne politike u oblasti proizvodnje organske hrane. To će se postići povećanjem kvantuma znanja iz proizvodnje u polju, ali i radi dobijanja osnove o načinima prerade i pakovanja njihovih proizvoda sve u cilju postizanja bolje cene na sada već probirljivom tržištu. Ta takozvana dodata vrednost na proizvod, koja se postiže u fazama finalne prerade, osnova je koju mora da zna svaki proizvođač i da stremi tome cilju. Specifično izrađena ambalaža sa oznakama farmi sa koje dolaze proizvodi, sopstveni zaštitni znak, oglašavanje prodaje proizvoda će dovesti do boljeg marketinga.

Poljoprivredna savetodavna služba će svakako imati važnu ulogu u širenju saznanja o hrani poreklom iz organske proizvodnje, koja će se odvijati kroz davanje korisnih saveta onima koji žele da se počnu baviti, ili se već bave organskom proizvodnjom hrane. Ogledne farme, koje država ima u vidu da unapredi, u okviru već postojećih, biće pravi poligoni za vežbu i dobijanje ideja o tome kako može i šta sve može da se proizvodi i prerađuje u sistemu organski proizvedene hrane. Ukoliko se u takve farme ugradi i komponenta seoskog turizma, uspeh sigurno neće izostati. Svako saznanje o organskoj proizvodnji će biti signal za interes koji može da se javi kod onog koji je slušao o prednostima hrane iz organske proizvodnje od predstavanika savetodavne službe. To direktno povećava broj potencijalnih kupaca, a samim tim znači i uspešniju prodaju, što je jedan od segmenata razvoja marketinga.

Međutim, treba još dosta truda, znanja i finansijskih sredstava da se uloži u razvoj tržišta u Srbiji, da bi ono stvarno profunkcionisalo.

Promocija organskih proizvoda

Završni instrument marketing miksa je po pravilu promocija, što nikako ne govori o njenom najmanjem značaju. Potrošači moraju znati za proizvod ukoliko žele da ga kupe. Načini na koje se ta informacija šalje do potrošača je različit ali i za organske poljoprivredne proizvode su istovetni kao i za ostale proizvode iz kategorije potrošnih dobara. Kod nas konkretno, najviše se koristi privredna propaganda u skromnom obimu. Najčešće je reč o štampanim propagandnim materijalima koji se dele posetiocima sajmova ili nekih posebnih manifestacija. Ostali vidovi promocije su slabo zastupljeni što je potpuno razumljivo kada se ima u vidu da ne postoje marke proizvoda koje zahtevaju viši nivo promotivnih aktivnosti. Pored nastupa naših proizvođača na domaćim i međunarodnim sajmovima po svom značaju se ističu degustacije proizvoda kao vid unapređenja prodaje. Slobodno se može reći da je jedan od simbola Palićkog međunarodnog filmskog festivala postao švedski sto "a la Terras" koji se tradicionalno organizuje u povodu otvaranja i zatvaranja festivala. Pored toga ukusno pripremljenu hranu od organskih namirnica na hiljade potrošača imalo je prilike da proba u sklopu Subotičkog međunarodnog sajma, Dana planete52.

LITERATURA

52. Sudarević, T: Evropa nam daje šansu, Magazin Poljoprivreda br 41 str. 21-27

:: Organska proizvodnja :: OSNOVI ORGANSKE BILJNE PROIZVODNJE (10) ::